WHO cảnh báo: 11 triệu người tử vong mỗi năm vì các bệnh thần kinh

Điều gì đã xảy ra?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vừa công bố báo cáo Global Status Report on Neurology — đánh giá toàn diện đầu tiên trên thế giới về tình trạng ứng phó của các quốc gia với các bệnh lý thần kinh. Con số chính: 11 triệu người tử vong mỗi năm vì các bệnh liên quan đến hệ thần kinh, và WHO kêu gọi hành động khẩn cấp.

Báo cáo bao phủ nhiều nhóm bệnh thần kinh phổ biến: đột quỵ (nguyên nhân tử vong hàng đầu trong nhóm), Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ khác, đau đầu mạn tính (migraine), động kinh, và Parkinson. Đây là lần đầu tiên WHO đặt ra một mốc đánh giá cơ sở (baseline) cho toàn bộ nhóm bệnh này, nhằm theo dõi tiến độ trong những năm tới.

Tuy nhiên, chỉ 102 trên 194 quốc gia thành viên WHO đóng góp dữ liệu cho báo cáo — cho thấy nhiều nước vẫn chưa có hệ thống theo dõi bệnh thần kinh đầy đủ.

Tại sao anh chị cần quan tâm?

Nhiều bệnh thần kinh trong báo cáo ảnh hưởng trực tiếp đến nhóm tuổi trung niên. Đột quỵ — nguyên nhân gây tử vong và tàn phế hàng đầu — đang có xu hướng tăng ở người dưới 50 tuổi, như em đã chia sẻ trong bài viết trước đây trên Sen sống khỏe. Đau đầu mạn tính ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và năng suất làm việc hàng ngày. Alzheimer tuy thường biểu hiện ở tuổi già, nhưng quá trình tổn thương não có thể bắt đầu từ 15–20 năm trước khi xuất hiện triệu chứng.

Theo Mayo Clinic, đột quỵ có thể phòng ngừa đáng kể bằng cách kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol, không hút thuốc, và duy trì vận động. Nhiều yếu tố nguy cơ là chung cho cả đột quỵ, Alzheimer, và các bệnh thần kinh khác.

Báo cáo WHO cũng nhấn mạnh khoảng cách giữa các quốc gia trong việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc thần kinh. Nhiều nước thu nhập thấp và trung bình thiếu bác sĩ chuyên khoa thần kinh nghiêm trọng, khiến người bệnh không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Kết luận

Báo cáo này là lời nhắc nhở rằng các bệnh thần kinh không phải chuyện xa vời — chúng ảnh hưởng đến hàng triệu gia đình mỗi năm. Theo CDC, đột quỵ là nguyên nhân tàn phế hàng đầu ở người trưởng thành, và phần lớn các ca đột quỵ có thể phòng ngừa được. Với anh chị, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ — đặc biệt huyết áp, đường huyết, và các yếu tố nguy cơ tim mạch — là cách đơn giản nhất để bảo vệ hệ thần kinh từ sớm. Nếu gia đình có tiền sử các bệnh thần kinh, anh chị nên trao đổi với bác sĩ về kế hoạch tầm soát phù hợp.